AGS ÖABT Matematik Konu Anlatımı ve Çözümlü Sorular
📏 AGS-ÖABT Matematik
Konu Anlatımı ve Çözümlü Sorular
Analiz • Cebir • Geometri • Uygulamalı Matematik
📌 AGS-ÖABT MATEMATİK KONULARI (Hızlı Menü)
📊 AGS-ÖABT Sınav Formatı
AGS (12 Temmuz 2026, 110 dk, 80 soru) + ÖABT (12 Temmuz 2026, 70 dk, 50 soru)
📈 Analiz %36
📖 ÖĞRETMEN NOTU – Analiz (EKSİKSİZ)
📈 LİMİT VE SÜREKLİLİK (Limit Kavramı, Belirsizlikler, Asimptotlar, Süreklilik):
Limit Kavramı (Bir fonksiyonun bir noktaya yaklaşırken aldığı değer): lim_{x→a} f(x) = L. x, a’ya yaklaşırken f(x), L’ye yaklaşır.
Sağdan ve Soldan Limit: lim_{x→a⁺} f(x) (sağdan – büyükten küçüğe), lim_{x→a⁻} f(x) (soldan – küçükten büyüğe). Limitin var olması için sağ ve sol limitler eşit olmalıdır.
Limit Kuralları (Limitlerin toplamı, farkı, çarpımı, bölümü):
– lim (f ± g) = lim f ± lim g, lim (c·f) = c·lim f.
– lim (f·g) = lim f · lim g, lim (f/g) = lim f / lim g (lim g ≠ 0).
– lim (f)ⁿ = (lim f)ⁿ.
Belirsizlikler (7 tane belirsiz durum): 0/0, ∞/∞, 0·∞, ∞–∞, 1^∞, ∞⁰, 0⁰. Belirsizlik giderilerek limit hesaplanır (çarpanlara ayırma, eşlenik çarpma, L’Hôpital kuralı – türev).
Sonsuz Limitler (Limitin ∞ olması – düşey asimptot): lim_{x→a} f(x) = ∞ (payda sıfır, pay sıfır değil). x = a düşey asimptottur.
Yatay Asimptot (x → ±∞ için limit): lim_{x→±∞} f(x) = L (L sonlu sayı). y = L yatay asimptottur.
Eğik Asimptot (Pay derecesi, payda derecesinden 1 fazla): Bölme yapılarak bulunur (y = mx + n).
Süreklilik Koşulları (Bir fonksiyon x=a noktasında sürekli ise):
1) f(a) tanımlı (fonksiyon a noktasında değer alıyor).
2) lim_{x→a} f(x) var (sağ ve sol limit eşit).
3) lim_{x→a} f(x) = f(a) (limit, fonksiyon değerine eşit).
📉 TÜREV (Türev Tanımı, Kurallar, Yüksek Mertebeden Türevler, Geometrik Anlam, Ekstremum, Konkavlık, Optimizasyon):
Türev Tanımı (Anlık değişim hızı, teğetin eğimi): f'(x) = lim_{h→0} [f(x+h) – f(x)] / h.
Temel Türev Kuralları:
– (c)’ = 0, (xⁿ)’ = n·xⁿ⁻¹, (eˣ)’ = eˣ, (aˣ)’ = aˣ·ln a.
– (ln x)’ = 1/x, (log_a x)’ = 1/(x·ln a).
– (sin x)’ = cos x, (cos x)’ = –sin x, (tan x)’ = sec² x.
– (arcsin x)’ = 1/√(1–x²), (arccos x)’ = –1/√(1–x²), (arctan x)’ = 1/(1+x²).
Türev Kuralları (Çarpım, Bölüm, Zincir):
– Çarpım kuralı: (f·g)’ = f’·g + f·g’.
– Bölüm kuralı: (f/g)’ = (f’·g – f·g’)/g².
– Zincir kuralı: (f(g(x)))’ = f'(g(x))·g'(x).
Yüksek Mertebeden Türevler: f”(x) (ikinci türev – ivme, konkavlık), f”'(x) (üçüncü türev), fⁿ(x) (n. mertebe türev).
Türevin Geometrik Anlamı (Teğetin eğimi): f'(x₀) = eğim. Teğet denklemi: y – f(x₀) = f'(x₀)(x – x₀).
Artan-Azalan Fonksiyonlar (Türevin işareti ile):
– f'(x) > 0 → fonksiyon artan (soldan sağa yükselir).
– f'(x) < 0 → fonksiyon azalan (soldan sağa alçalır).
Yerel Ekstremum Noktalar (Maksimum – Minimum):
– Kritik nokta: f'(c) = 0 veya türev yok.
– 1. Türev testi: türevin işareti (+’dan –’ye) → yerel max; (–’den +’ya) → yerel min.
– 2. Türev testi: f'(c)=0, f”(c)>0 → yerel min; f”(c)<0 → yerel max.
Konkavlık (İçbükeylik – Dışbükeylik) ve Dönüm Noktaları:
– f”(x) > 0 → fonksiyon içbükey (konkav yukarı – U şeklinde).
– f”(x) < 0 → fonksiyon dışbükey (konkav aşağı – ∩ şeklinde).
– Dönüm noktası (büküm): f”(x) işaret değiştirdiği nokta (f”(c)=0 veya tanımsız).
Maksimum-Minimum Problemleri (Optimizasyon): Amaç fonksiyonu belirlenir, türevi alınır, kritik noktalar bulunur, maks/min değer hesaplanır. Kısıtlı problemlerde türev veya Lagrange çarpanları.
📊 İNTEGRAL (Belirsiz İntegral, Belirli İntegral, Alan, Hacim):
Belirsiz İntegral (Ters türev – İntegral sabiti C eklenir): ∫ f(x) dx = F(x) + C, F'(x) = f(x).
Temel İntegral Kuralları:
– ∫ xⁿ dx = xⁿ⁺¹/(n+1) + C (n ≠ –1), ∫ 1/x dx = ln|x| + C.
– ∫ eˣ dx = eˣ + C, ∫ aˣ dx = aˣ/ln a + C.
– ∫ sin x dx = –cos x + C, ∫ cos x dx = sin x + C.
– ∫ sec² x dx = tan x + C, ∫ csc² x dx = –cot x + C.
Değişken Dönüşümü (u = g(x) – ∫ f(g(x))·g'(x) dx = ∫ f(u) du): u seçilir, du = g'(x)dx yazılır, integral u cinsinden hesaplanır.
Kısmi İntegrasyon (∫ u dv = u·v – ∫ v du): u ve dv seçilir (u: kolay türevlenen, dv: kolay integrali alınan).
Belirli İntegral (∫_a^b f(x) dx = F(b) – F(a)): Riemann toplamı (alt ve üst toplam), alan hesabı.
Eğri Altında Kalan Alan (∫_a^b f(x) dx – x ekseni ile eğri arası): f(x) ≥ 0 ise alan = ∫_a^b f(x) dx. f(x) negatif ise alan = ∫_a^b |f(x)| dx.
İki Eğri Arasındaki Alan: A = ∫_a^b |f(x) – g(x)| dx (f üstte, g altta).
Hacim Hesapları (Döndürme ile):
– Disk metodu (x ekseni etrafında dönme): V = π ∫_a^b [f(x)]² dx.
– Halka (washer) metodu (iki eğri arası dönme): V = π ∫_a^b [f(x)² – g(x)²] dx.
– Kabuk (cylindrical shell) metodu: V = 2π ∫_a^b x·f(x) dx (y ekseni etrafında dönme).
🔢 DİZİLER VE SERİLER (Dizi, Yakınsaklık, Iraksaklık, Seri Testleri, Kuvvet Serileri, Taylor-Maclaurin):
Dizi (a_n – Ardışık terimler): Yakınsak dizi: lim_{n→∞} a_n = L (sonlu sayı). Iraksak dizi: limit yok veya sonsuz.
– Aritmetik dizi: a_n = a₁ + (n-1)·d, Geometrik dizi: a_n = a₁·rⁿ⁻¹.
Seri (Toplam sembolü Σ – Sonsuz terim toplamı): Σ_{n=1}^{∞} a_n.
– Geometrik seri: Σ a·rⁿ⁻¹, |r|<1 ise yakınsak (toplam = a/(1–r)), |r|≥1 ise ıraksak.
– p-serisi: Σ 1/nᵖ, p>1 yakınsak, p≤1 ıraksak.
Yakınsaklık Testleri (Iraksaklık testi, Oran testi, Kök testi, İntegral testi):
– Iraksaklık testi: lim a_n ≠ 0 → seri ıraksak. (lim a_n = 0 ise kararsız).
– Oran testi (D’Alembert): lim |a_{n+1}/a_n| = L. L<1 → yakınsak, L>1 → ıraksak, L=1 → kararsız.
– Kök testi (Cauchy): lim |a_n|^{1/n} = L. L<1 → yakınsak, L>1 → ıraksak, L=1 → kararsız.
– İntegral testi: ∫ f(x) dx yakınsak/ıraksak ise seri de öyle (f pozitif, azalan).
– Karşılaştırma testi (doğrudan, limit).
Kuvvet Serileri (Σ c_n (x-a)ⁿ): Yakınsaklık yarıçapı (R = 1/lim sup |c_n|^{1/n}). |x–a|
Taylor ve Maclaurin Serileri (Bir fonksiyonun polinomla yaklaştırılması):
– Maclaurin serisi (a=0): f(x) = Σ fⁿ(0)·xⁿ/n!.
– Taylor serisi (a): f(x) = Σ fⁿ(a)·(x–a)ⁿ/n!.
– Örnek: eˣ = Σ xⁿ/n!, sin x = Σ (–1)ⁿ x²ⁿ⁺¹/(2n+1)!, cos x = Σ (–1)ⁿ x²ⁿ/(2n)!.
💡 ÖĞRETMEN TAKTİĞİ (Sınav Stratejisi – Analiz %36 için):
– Limit: 0/0 belirsizliğinde çarpanlara ayırma veya L’Hôpital (türev al). ∞/∞ → L’Hôpital. ∞–∞ → payda eşitle, rasyonelleştir.
– Türev: Zincir kuralını (iç fonksiyonun türevi) unutma. Çarpım (f·g)’ = f’·g + f·g’. Bölüm kuralını ezberle.
– Ekstremum: Kritik nokta = f'(x)=0. 2. türev testi: f”(x)>0 → min, f”(x)<0 → max.
– İntegral: Değişken dönüşümünde du = g'(x)dx’i eklemeyi unutma. Kısmi integrasyonda “LIATE” sırası (Log, İnv trig, Alg, Trig, Üs).
– Alan-Hacim: İki eğri arası alan |f–g|. Döndürme hacmi (disk: π∫[f(x)]²dx).
– Seriler: Geometrik seri (|r|<1) yakınsak: a/(1–r). Oran testi (lim |a_{n+1}/a_n|).
– ÖSYM sorularında en çok: Limit (0/0 belirsizliği, L’Hôpital), türev (zincir, çarpım, bölüm), ekstremum (maks-min), belirli integral (alan), hacim (disk-halka), seri yakınsaklık (oran testi, geometrik).
💪 MOTİVASYON – Analiz, Matematiğin Kalbi!
Analiz, ÖABT Matematik’te %36 ağırlıkla yaklaşık 18 soru demek (en yüksek ağırlıklı konu). Limit, türev, integral, dizi ve seri alt başlıklarını kapsar. Bu konuyu iyi öğrenen aday, sınavda büyük avantaj yakalar. Formüller ezberlemek kadar, kavramları anlamak ve problem çözme becerisini geliştirmek önemlidir.
📊 İstatistik (Son 5 Yıl – ÖABT Matematik): Türev ve uygulamaları (ekstremum, optimizasyon) %30, Limit ve süreklilik %25, İntegral (alan, hacim) %25, Diziler ve seriler %20.
🎯 GÜNLÜK TAKTİKLER (Analiz için Haftalık Plan):
– Pazartesi (Limit – Belirsizlikler, Asimptotlar): 0/0 belirsizliği (çarpanlara ayır, L’Hôpital). ∞/∞ (L’Hôpital). ∞–∞ (payda eşitle). Düşey/yatay asimptot. 10 limit sorusu.
– Salı (Türev – Kurallar, Zincir, Çarpım, Bölüm): f'(x) = n·xⁿ⁻¹, eˣ, ln x, sin x, cos x. Çarpım (f·g)’, bölüm (f/g)’, zincir (f(g(x)))’. 10 türev sorusu.
– Çarşamba (Türev Uygulamaları – Ekstremum, Konkavlık, Optimizasyon): Artan-azalan (f'(x) işareti), yerel max/min (1. ve 2. türev testi), konkavlık (f”(x) işareti), dönüm noktası. Maks-min problemleri (türev al, kritik nokta). 10 uygulama sorusu.
– Perşembe (İntegral – Belirsiz, Değişken Dönüşümü, Kısmi İntegrasyon): ∫ xⁿ dx, ∫ 1/x dx, ∫ eˣ dx, ∫ sin x dx. u-dönüşümü. Kısmi integrasyon (∫ u dv = uv – ∫ v du). 10 integral sorusu.
– Cuma (Belirli İntegral – Alan, Hacim): ∫_a^b f(x)dx. Eğri altında alan, iki eğri arası alan. Disk (π∫[f(x)]²dx), halka, kabuk yöntemi (2π∫x·f(x)dx). 10 alan/hacim sorusu.
– Cumartesi (Diziler ve Seriler – Yakınsaklık Testleri): Aritmetik/geometrik dizi. Geometrik seri (a/(1–r)), p-serisi (1/nᵖ). Oran testi (lim |a_{n+1}/a_n|), kök testi, integral testi. 10 seri sorusu.
– Pazar (Deneme ve Eksikler): 20 karışık analiz sorusu (tüm alt konular). Süre tut (40 dk). Yanlış yaptığınız soruların konularını tekrar edin, formülleri yazın.
– Formül Kartları: lim_{x→0} sinx/x=1, lim_{x→0} (eˣ–1)/x=1. f'(x₀) = teğetin eğimi. ∫ u dv = uv – ∫ v du. V = π∫[f(x)]² dx. Geometrik seri Σ a·rⁿ⁻¹ = a/(1–r) (|r|<1). Oran testi L = lim |a_{n+1}/a_n|.
– ÖSYM tuzağı (Analizde en çok yapılan hatalar): “Limit var olması için fonksiyon tanımlı olmalı” (YANLIŞ – limit için tanımlı olması gerekmez). “Türevlenebilirlik için süreklilik yeterlidir” (YANLIŞ – gerekli ama yeterli değil). “∫ f(x)·g(x) dx = ∫ f(x) dx · ∫ g(x) dx” (YANLIŞ – çarpımın integrali, integrallerin çarpımına eşit değil). “Geometrik seri her zaman yakınsaktır” (YANLIŞ – |r|<1 ise yakınsak). “Oran testinde L=1 ise seri yakınsaktır” (YANLIŞ – kararsız, başka test gerekir). Bu tuzaklara dikkat!
📌 UNUTMAYIN: Analiz, formüller kadar kavramları anlamayı gerektirir. L’Hôpital kuralını 0/0 veya ∞/∞ belirsizliklerinde kullanın. Türevde zincir kuralını içten dışa doğru uygulayın. İntegralde değişken dönüşümü yaparken du’yu (türevi) eklemeyi unutmayın. Serilerde yakınsaklık için önce ıraksaklık testini (a_n→0 mı?) kontrol edin.
🔍 Kolay Soru 1
lim_{x→2} (x²-4)/(x-2) limiti kaçtır?
🔓 Kapsamlı Çözümü Göster
📖 Açıklama: x→2 için pay ve payda sıfırdır (0/0 belirsizliği). Payı çarpanlarına ayıralım: x²–4 = (x–2)(x+2). İfade: (x–2)(x+2)/(x–2) = x+2 (x≠2). lim_{x→2} (x+2) = 2+2 = 4. Alternatif: L’Hôpital kuralı ile türev al: (2x)/1 → x=2 için 4.
💡 Sınav İpucu: 0/0 belirsizliğinde çarpanlara ayırma veya L’Hôpital (türev) kullanılır.
🔍 Kolay Soru 2
f(x)=x³ fonksiyonunun türevi nedir?
🔓 Kapsamlı Çözümü Göster
📖 Açıklama: Üs kuralı: (xⁿ)’ = n·xⁿ⁻¹. n=3 için (x³)’ = 3·x³⁻¹ = 3x². Türev, fonksiyonun anlık değişim hızıdır (teğetin eğimi). Örnek: x=2 için f'(2)=3·4=12 (x=2 noktasında eğim 12).
💡 Sınav İpucu: (xⁿ)’ = n·xⁿ⁻¹, (c)’ = 0, (eˣ)’ = eˣ, (ln x)’ = 1/x, (sin x)’ = cos x.
🔍 Kolay Soru 3
∫ 2x dx belirsiz integrali nedir?
🔓 Kapsamlı Çözümü Göster
📖 Açıklama: ∫ xⁿ dx = xⁿ⁺¹/(n+1) + C (n ≠ –1). n=1 için ∫ x dx = x²/2. ∫ 2x dx = 2·∫ x dx = 2·(x²/2) + C = x² + C. Sabit C (integral sabiti) eklenir çünkü türev alındığında kaybolur (d/dx (x²+C)=2x).
💡 Sınav İpucu: Belirsiz integralde her zaman +C eklenir. ∫ 1/x dx = ln|x| + C, ∫ eˣ dx = eˣ + C.
🔍 Kolay Soru 4
f(x)=x²-4x+3 fonksiyonunun yerel minimum noktası nedir?
🔓 Kapsamlı Çözümü Göster
📖 Açıklama: f'(x) = 2x – 4 = 0 → x = 2 (kritik nokta). f”(x) = 2 > 0 (içbükey yukarı) → yerel minimum. f(2) = 2² – 4·2 + 3 = 4 – 8 + 3 = –1. Minimum nokta (2, –1). Alternatif: Parabolün tepe noktası r = –b/2a = –(–4)/(2·1)=2, k=f(2)=–1.
💡 Sınav İpucu: Yerel min: f'(c)=0 ve f”(c)>0. Yerel max: f'(c)=0 ve f”(c)<0. Dönüm noktası: f''(c)=0 ve f'' işaret değiştirir.
🔍 Kolay Soru 5
∫₀¹ x² dx belirli integrali kaçtır?
🔓 Kapsamlı Çözümü Göster
📖 Açıklama: ∫ x² dx = x³/3. Belirli integralde sınırlar: [x³/3]₀¹ = (1³/3) – (0³/3) = 1/3 – 0 = 1/3. Bu integral, x=0 ile x=1 arasında y=x² eğrisinin altında kalan alanı verir.
💡 Sınav İpucu: ∫_a^b f(x)dx = F(b) – F(a). Alan hesabında f(x) ≥ 0 olduğundan emin olun.
🔥 Zor Soru 1 – Limit (Trigonometrik Belirsizlik – L’Hôpital)
lim_{x→0} (sin2x)/x limiti kaçtır?
🔓 ULTRA KAPSAMLI ÇÖZÜM
📖 Açıklama: x→0 için sin2x → 0, payda x → 0 → 0/0 belirsizliği. Çözüm yöntemleri:
1) Trigonometrik limit özelliği: lim_{u→0} sinu/u = 1. sin2x = 2·sin2x/(2x) yazılır: lim_{x→0} (sin2x)/x = lim_{x→0} 2·(sin2x)/(2x) = 2·1 = 2.
2) L’Hôpital kuralı: Pay ve paydanın türevi: (sin2x)’ = 2·cos2x, (x)’ = 1. lim_{x→0} (2·cos2x)/1 = 2·cos0 = 2·1 = 2.
💡 Sınav İpucu: lim_{x→0} sinx/x = 1, lim_{x→0} (eˣ–1)/x = 1. L’Hôpital (0/0 veya ∞/∞) türev alarak limit hesaplar.
🔥 Zor Soru 2 – Zincir Kuralı ile Türev (Bileşik Fonksiyon)
f(x)=e^{x²} fonksiyonunun türevi nedir?
🔓 ULTRA KAPSAMLI ÇÖZÜM
📖 Açıklama: Zincir kuralı: f(g(x))’ = f'(g(x))·g'(x). Burada dış fonksiyon e^u (türevi e^u), iç fonksiyon u = x² (türevi 2x). f'(x) = e^{x²}·2x = 2x·e^{x²}.
💡 Sınav İpucu: Zincir kuralı: iç fonksiyonun türevi ile dış fonksiyonun iç fonksiyondaki türevini çarp. Örnek: (sin(x²))’ = cos(x²)·2x, (ln(sin x))’ = (1/sin x)·cos x = cot x.
🔥 Zor Soru 3 – Kısmi İntegrasyon (∫ u dv = uv – ∫ v du)
∫ x·e^{x} dx belirsiz integralini hesaplayınız.
🔓 ULTRA KAPSAMLI ÇÖZÜM
📖 Açıklama: Kısmi integrasyon formülü: ∫ u dv = u·v – ∫ v du. Seçim: u = x (türevi 1), dv = eˣ dx (integrali eˣ). du = dx, v = eˣ. ∫ x·eˣ dx = x·eˣ – ∫ eˣ dx = x·eˣ – eˣ + C = eˣ(x–1) + C. Sağlama: türev alınırsa eˣ(x–1) + eˣ = eˣ·x – eˣ + eˣ = x·eˣ (doğru).
💡 Sınav İpucu: Kısmi integrasyonda u seçimi için “LIATE” sırası: Logaritmik (ln x), İnvers trigonometrik (arcsin, arctan), Cebirsel (x, x², polinom), Trigonometrik (sin, cos), Üstel (eˣ). Önce gelen u seçilir.
🔤 Cebir %24
📖 ÖĞRETMEN NOTU – Cebir (EKSİKSİZ)
📝 DENKLEM VE EŞİTSİZLİK SİSTEMLERİ (Birinci ve İkinci Dereceden, Mutlak Değerli, Üstel, Logaritmik):
Birinci Dereceden Denklem (ax + b = 0, a≠0): Çözüm: x = –b/a.
İkinci Dereceden Denklem (ax² + bx + c = 0, a≠0):
– Diskriminant (Δ) = b² – 4ac. Δ > 0 → iki farklı reel kök, Δ = 0 → çakışık kök, Δ < 0 → karmaşık kök.
– Kökler: x₁,₂ = [–b ± √Δ] / (2a).
– Kökler toplamı: x₁ + x₂ = –b/a. Kökler çarpımı: x₁·x₂ = c/a.
Birinci Dereceden Eşitsizlikler (ax + b > 0, <, ≥, ≤): Denklem gibi çözülür, negatif sayı ile çarpınca/bölünce yön değiştirir.
Mutlak Değerli Denklemler (|x| = a, a≥0 → x = a veya x = –a): |x| < a → –a < x < a, |x| > a → x < –a veya x > a.
Üstel Denklemler (aˣ = aʸ → x = y; aˣ = b → x = log_a b): Logaritma alınarak çözülür.
Logaritmik Denklemler (log_a f(x) = log_a g(x) → f(x) = g(x)): Tanım kümesi: f(x)>0, g(x)>0, a>0, a≠1.
📈 FONKSİYONLAR (Tanım, Birebir, Örten, İçine, Ters, Bileşke, Temel Fonksiyonlar):
Fonksiyon Tanımı (f: A → B): A kümesindeki her elemanı B kümesindeki yalnız bir elemanla eşleyen bağıntı. Düşey doğru testi (bir x’e yalnız bir y karşılık gelmeli).
Birebir Fonksiyon (Injective – 1-1): f(x₁) = f(x₂) ⇒ x₁ = x₂ (her y değeri yalnız bir x’ten gelir).
Örten Fonksiyon (Surjective – onto): Değer kümesindeki her eleman, tanım kümesindeki en az bir elemanın görüntüsüdür (f(A) = B).
İçine Fonksiyon: Örten olmayan (değer kümesinde boşta eleman var).
Ters Fonksiyon (f⁻¹(x)): f(birebir ve örten) ise tersi vardır. f(a)=b ⇔ f⁻¹(b)=a. Grafik olarak y=x’e göre simetrik.
Bileşke Fonksiyon ((f∘g)(x) = f(g(x))): Önce g(x) hesaplanır, sonra f’e sokulur.
Temel Fonksiyon Türleri ve Özellikleri:
– Doğrusal Fonksiyon (y = ax + b, a≠0): Eğim a, y eksenini kesen nokta (0,b).
– İkinci Dereceden Fonksiyon (y = ax² + bx + c, a≠0 – Parabol): Tepe noktası r = –b/(2a), k = f(r). a>0 → kollar yukarı (min), a<0 → kollar aşağı (max).
– Üstel Fonksiyon (f(x) = aˣ, a>0, a≠1): a>1 artan, 0
– Logaritmik Fonksiyon (f(x) = log_a x, a>0, a≠1): Üstel fonksiyonun tersidir. (1,0) noktasından geçer.
– Trigonometrik Fonksiyonlar (sin x, cos x, tan x, cot x, sec x, csc x): Periyodik, sin ve cos [-1,1] aralığında.
🔢 POLİNOMLAR (Tanım, Derece, Başkatsayı, Kökler, Bölme, Çarpanlara Ayırma):
Polinom Tanımı (P(x) = aₙxⁿ + aₙ₋₁xⁿ⁻¹ + … + a₁x + a₀): n (derece) doğal sayı, aₙ≠0.
– Derece (deg P), başkatsayı (aₙ), sabit terim (a₀).
Polinomlarda Bölme (P(x) : Q(x), Q(x)≠0): P(x) = Q(x)·B(x) + K(x), deg K < deg Q.
– Kalan Teoremi: P(x) polinomunun (x – a) ile bölümünden kalan = P(a).
– Çarpan Teoremi: P(a) = 0 ⇔ (x – a), P(x)’in çarpanıdır.
Çarpanlara Ayırma (Polinomu daha küçük dereceli polinomların çarpımı olarak yazma):
1. Ortak Çarpan Parantezi: ab + ac = a(b + c).
2. Gruplandırma: ax + bx + ay + by = (a+b)(x+y).
3. İki Kare Farkı: a² – b² = (a – b)(a + b).
4. Tam Kare: a² ± 2ab + b² = (a ± b)².
5. İki Küp Toplamı/Farkı: a³ + b³ = (a+b)(a² – ab + b²); a³ – b³ = (a–b)(a² + ab + b²).
6. ax² + bx + c (ikinci derece üç terimli): Çarpımı a·c, toplamı b olan iki sayı bulunur.
🧩 MATRİSLER VE LİNEER CEBİR (Matris Tanımı, Türleri, İşlemler, Determinant, Ters Matris, Lineer Denklem Sistemleri):
Matris Tanımı (m satır, n sütun): A = [aᵢⱼ].
Matris Türleri: Kare matris (m=n), birim matris (I – köşegenler 1), sıfır matris (0), simetrik matris (Aᵀ = A), köşegen matris (sadece köşegen elemanları sıfır değil).
Matris İşlemleri:
– Toplama/Çıkarma: Aynı boyutta matrislerde karşılıklı elemanlar toplanır/çıkarılır.
– Skaler çarpma (k·A): Her eleman k ile çarpılır.
– Matris çarpımı (A·B): A’nın sütun sayısı = B’nin satır sayısı. (i,j) elemanı = Σ aᵢₖ·bₖⱼ.
Determinant (det A – Kare matrislere özgü bir sayı):
– 2×2 için: det[[a,b],[c,d]] = ad – bc.
– 3×3 için: Sarrus kuralı veya Laplace açılımı (ilk satıra göre).
Ters Matris (A⁻¹ – A·A⁻¹ = A⁻¹·A = I):
– A⁻¹ = adj(A) / det(A). adj(A): ek matris (kofaktör matrisinin transpozesi).
– 2×2 için A⁻¹ = 1/(ad–bc)·[[d, –b], [–c, a]]. det=0 ise tersi yok (singüler).
Lineer Denklem Sistemlerinin Matris Yöntemiyle Çözümü:
– a₁₁x + a₁₂y = b₁, a₂₁x + a₂₂y = b₂ → A·X = B.
– Çözüm: X = A⁻¹·B (ters matris varsa).
– Cramer Kuralı: x = det(Aₓ)/det(A), y = det(A_y)/det(A) (Aₓ: A’nın 1. sütunu B ile değiştirilmiş).
🔢 KARMAŞIK SAYILAR (i² = –1, Kutupsal Gösterim, Dört İşlem, Eşlenik, Modül, Argüment):
Karmaşık Sayı Tanımı (z = a + bi): a: reel kısım (Re(z)), b: sanal kısım (Im(z)).
Dört İşlem: Toplama/çıkarma: (a+bi) ± (c+di) = (a±c) + (b±d)i.
Çarpma: (a+bi)(c+di) = (ac – bd) + (ad + bc)i.
Bölme: (a+bi)/(c+di) = [(a+bi)(c–di)] / (c²+d²) (eşlenikle çarp).
Eşlenik (z̅ = a – bi): z·z̅ = a² + b² (reel sayı).
Modül (|z| = √(a²+b²)): Karmaşık sayının orijine uzaklığı.
Argüment (θ – açı): tanθ = b/a (kutupsal koordinat).
Kutupsal Gösterim (z = r·(cosθ + i·sinθ) = r·e^{iθ}): r = |z|, θ = arg(z). De Moivre teoremi: (cosθ + i·sinθ)ⁿ = cos(nθ) + i·sin(nθ).
💡 ÖĞRETMEN TAKTİĞİ (Sınav Stratejisi – Cebir %24 için):
– Denklemler: Δ = b²–4ac (kök sayısı, karmaşık kök). Kökler toplamı –b/a, çarpımı c/a.
– Mutlak değer: |x| = a → x = ±a. |x| < a → –a < x < a.
– Polinom bölmesi: Kalan teoremi: P(a) kalandır. Çarpan teoremi: P(a)=0 ise (x–a) çarpan.
– Matrisler: det(A) ≠ 0 ise tersi var. A⁻¹ = adj(A)/det(A). Cramer kuralı (2×2 için pratik).
– Karmaşık sayılar: i² = –1, i³ = –i, i⁴ = 1. z·z̅ = |z|². Kutupsal gösterim: z = r·e^{iθ}.
– ÖSYM sorularında en çok: İkinci derece denklem (kökler, Δ), polinom bölmesi (kalan teoremi), matris çarpımı, determinant, ters matris, karmaşık sayılar (işlem, eşlenik, modül).
💪 MOTİVASYON – Cebir, Matematiğin Dili!
Cebir, ÖABT Matematik’te %24 ağırlıkla yaklaşık 12 soru demek (Analiz’den sonra ikinci büyük konu). Denklemler, fonksiyonlar, polinomlar, matrisler ve karmaşık sayılar alt başlıklarını kapsar. Bu konu, soyut düşünme ve hesaplama becerisi gerektirir.
📊 İstatistik (Son 5 Yıl – ÖABT Matematik): Polinomlar (bölme, kalan teoremi, çarpanlara ayırma) %30, Denklemler (ikinci derece, kökler, Δ) %25, Matrisler ve lineer cebir %25, Karmaşık sayılar %10, Fonksiyonlar %10.
🎯 GÜNLÜK TAKTİKLER (Cebir için Haftalık Plan):
– Pazartesi (Denklemler – İkinci Derece, Diskriminant, Kökler): ax²+bx+c=0, Δ=b²-4ac. Kökler: x = [–b ± √Δ]/(2a). Kökler toplamı –b/a, çarpımı c/a. 10 denklem sorusu.
– Salı (Eşitsizlikler – Mutlak Değerli, Üstel, Logaritmik): |x|a → x<–a veya x>a. Logaritmik: log_a f(x) = log_a g(x) → f(x)=g(x) (tanım kümesi). 10 eşitsizlik sorusu.
– Çarşamba (Fonksiyonlar – Birebir, Örten, Ters, Bileşke): Birebir (1-1), örten (onto). f⁻¹ (ters), (f∘g)(x)=f(g(x)). 10 fonksiyon sorusu.
– Perşembe (Polinomlar – Bölme, Kalan Teoremi, Çarpanlara Ayırma): P(x) : (x–a) → kalan P(a). Çarpan teoremi: P(a)=0 ise (x–a) çarpan. Çarpanlara ayırma (iki kare farkı, tam kare, iki küp). 10 polinom sorusu.
– Cuma (Matrisler – Determinant, Ters Matris, Cramer): 2×2 det = ad–bc. A⁻¹ = 1/det·[[d,–b],[–c,a]]. Cramer kuralı (x = det(Aₓ)/det(A)). 10 matris sorusu.
– Cumartesi (Karmaşık Sayılar – İşlemler, Eşlenik, Modül, Kutupsal): i²=-1, i³=-i, i⁴=1. z·z̅ = |z|². Kutupsal: z = r·(cosθ + i·sinθ) = r·e^{iθ}. 10 karmaşık sayı sorusu.
– Pazar (Deneme ve Eksikler): 15 karışık cebir sorusu (tüm alt konular). Süre tut (30 dk). Yanlış yaptığınız soruların konularını tekrar edin, formülleri yazın.
– Formül Kartları: Δ=b²–4ac, x₁,₂ = [–b ± √Δ]/(2a), x₁+x₂=–b/a, x₁·x₂=c/a, P(a)=kalan, det(A)=ad–bc (2×2), A⁻¹ = adj(A)/det(A), z·z̅ = |z|², z = r·e^{iθ}.
– ÖSYM tuzağı (Cebirde en çok yapılan hatalar): “İkinci derece denklemde Δ negatif ise çözüm yoktur” (YANLIŞ – karmaşık kök var). “Mutlak değerli denklemde |x|=a, a negatif olabilir” (YANLIŞ – a≥0 olmalı). “Logaritmada taban 1 olabilir” (YANLIŞ – taban 1 olamaz, a>0, a≠1). “Matris çarpımı değişmelidir” (YANLIŞ – genelde A·B ≠ B·A). “Karmaşık sayıda i²=1” (YANLIŞ – i² = –1). Bu tuzaklara dikkat!
📌 UNUTMAYIN: Cebir sorularında formülleri doğru uygulamak çok önemlidir. Diskriminant (Δ) köklerin cinsini belirler. Kalan teoremi ile polinom bölmesi yapmadan kalan bulunur. Matris çarpımında boyutlara (satır x sütun) dikkat edin. Karmaşık sayılarda i² = –1 en temel kuraldır.
🔍 Kolay Soru 1
x²-5x+6=0 denkleminin kökleri nelerdir?
🔓 Kapsamlı Çözümü Göster
📖 Açıklama: x² – 5x + 6 = 0. Çarpanlarına ayırma: (x – 2)(x – 3) = 0. x – 2 = 0 → x = 2, x – 3 = 0 → x = 3. Diskriminant: Δ = (–5)² – 4·1·6 = 25 – 24 = 1 > 0 → iki farklı reel kök. Kökler toplamı = –(–5)/1 = 5 (2+3=5), kökler çarpımı = 6/1 = 6 (2·3=6).
💡 Sınav İpucu: İkinci derece denklemde kökler toplamı –b/a, çarpımı c/a. Δ > 0 → iki farklı reel, Δ = 0 → çakışık, Δ < 0 → karmaşık.
🔍 Kolay Soru 2
log₂8 kaçtır?
🔓 Kapsamlı Çözümü Göster
📖 Açıklama: log₂8 = x → 2ˣ = 8 → 2ˣ = 2³ → x = 3. Logaritma, üstel fonksiyonun tersidir. log_a b = c ⇔ aᶜ = b. Genel logaritma kuralları: log_a (x·y) = log_a x + log_a y, log_a (x/y) = log_a x – log_a y, log_a (xᵏ) = k·log_a x.
💡 Sınav İpucu: log_a a = 1, log_a 1 = 0, log_a (aᵏ) = k. Taban değiştirme: log_a b = log_c b / log_c a.
🔍 Kolay Soru 3
A=[[1,2],[3,4]] matrisinin determinantı kaçtır?
🔓 Kapsamlı Çözümü Göster
📖 Açıklama: 2×2 matris determinantı: det[[a,b],[c,d]] = ad – bc. a=1, b=2, c=3, d=4 → det = 1·4 – 2·3 = 4 – 6 = –2. Determinant, matrisin tersinin olup olmadığını gösterir (det ≠ 0 ise tersi var). det(A) = –2 ≠ 0 olduğu için A⁻¹ vardır.
💡 Sınav İpucu: 3×3 matris determinantı Sarrus kuralı ile hesaplanır. det(A) = 0 ise matris singüler (tersi yok).
🔍 Kolay Soru 4
f(x)=2x+1 ve g(x)=x² ise (f∘g)(2) kaçtır?
🔓 Kapsamlı Çözümü Göster
📖 Açıklama: Bileşke fonksiyon: (f∘g)(x) = f(g(x)). Önce g(2) hesaplanır: g(2) = 2² = 4. Sonra f(4) = 2·4 + 1 = 8 + 1 = 9. (f∘g)(x) = 2x² + 1 dir. Doğrudan x=2 için 2·4 + 1 = 9.
💡 Sınav İpucu: Bileşkede (f∘g)(x) ≠ (g∘f)(x) genelde. f∘g: önce g, sonra f uygulanır.
🔍 Kolay Soru 5
i² + i³ + i⁴ toplamı kaçtır?
🔓 Kapsamlı Çözümü Göster
📖 Açıklama: i = √–1. i² = –1, i³ = i²·i = –1·i = –i, i⁴ = i²·i² = (–1)·(–1) = 1. Toplam: i² + i³ + i⁴ = (–1) + (–i) + 1 = –i. i’nin kuvvetleri periyodiktir (4 periyot): i, –1, –i, 1, i, –1, …
💡 Sınav İpucu: i⁴ⁿ = 1, i⁴ⁿ⁺¹ = i, i⁴ⁿ⁺² = –1, i⁴ⁿ⁺³ = –i. i’nin kuvvetleri her 4’te bir tekrarlanır.
🔥 Zor Soru 1 – Polinomlarda Kalan Teoremi (İki farklı bölenden kalan)
P(x) polinomu x-1 ile bölündüğünde kalan 3, x-2 ile bölündüğünde kalan 5 ise (x-1)(x-2) ile bölümünden kalan nedir?
🔓 ULTRA KAPSAMLI ÇÖZÜM
📖 Açıklama: (x-1)(x-2) ile bölümden kalan, bölenden (ikinci derece) daha küçük dereceli (birinci derece) olur: Kalan = ax + b şeklindedir. Kalan teoremine göre: P(1) = 3, P(2) = 5. P(x) = (x-1)(x-2)·Q(x) + (ax + b). x=1 için: P(1) = a·1 + b = a + b = 3. x=2 için: P(2) = a·2 + b = 2a + b = 5. İki denklemi çöz: (2a+b) – (a+b) = 5 – 3 → a = 2. a+b=3 → 2+b=3 → b=1. Kalan = 2x + 1.
💡 Sınav İpucu: Bölümden kalan, bölenin derecesinden küçük olur. İki farklı bölenden (x-a, x-b) kalan biliniyorsa, (x-a)(x-b) ile bölümden kalan ax+b şeklinde bulunur.
🔥 Zor Soru 2 – Matris Tersi (2×2 matris)
A=[[1,2],[3,4]] matrisinin tersi (A⁻¹) nedir?
🔓 ULTRA KAPSAMLI ÇÖZÜM
📖 Açıklama: 2×2 matrisin tersi formülü: A = [[a,b],[c,d]], det = ad – bc, A⁻¹ = 1/(ad–bc)·[[d, –b], [–c, a]]. a=1, b=2, c=3, d=4 → det = 1·4 – 2·3 = 4–6 = –2. A⁻¹ = 1/(–2)·[[4, –2], [–3, 1]] = [[–2, 1], [1.5, –0.5]]. Sağlama: A·A⁻¹ = [[1,2],[3,4]]·[[–2,1],[1.5,–0.5]] = [[–2+3, 1–1], [–6+6, 3–2]] = [[1,0],[0,1]] = I.
💡 Sınav İpucu: A⁻¹ = adj(A)/det(A). 2×2 için pratik formül ezberlenmeli. det(A) ≠ 0 olmalı.
🔥 Zor Soru 3 – Logaritmik Denklem (Tanım kümesi, Çözüm)
log₅(x) + log₅(x-4) = 1 denkleminin çözümü nedir?
🔓 ULTRA KAPSAMLI ÇÖZÜM
📖 Açıklama: Logaritma toplama kuralı: log_a m + log_a n = log_a (m·n). log₅[x(x-4)] = 1. log₅[x(x-4)] = 1 ⇒ x(x-4) = 5¹ = 5. x² – 4x – 5 = 0 → (x – 5)(x + 1) = 0 → x = 5 veya x = –1. Logaritmanın tanım kümesi: x > 0 ve x-4 > 0 → x > 4. Bu nedenle x = –1 elenir. Çözüm x = 5. Sağlama: log₅5 + log₅1 = 1 + 0 = 1.
💡 Sınav İpucu: Logaritmik denklem çözümünde tanım kümesi (argüman > 0) kontrolü şarttır. Aksi halde geçersiz kök gelir.
📐 Geometri %20
📖 ÖĞRETMEN NOTU – Geometri (EKSİKSİZ)
📐 ANALİTİK GEOMETRİ (Nokta, Doğru, Uzaklık, Eğim, Doğru Denklemleri, Paralellik-Diklik):
İki Nokta Arası Uzaklık (A(x₁,y₁), B(x₂,y₂)): |AB| = √[(x₂–x₁)² + (y₂–y₁)²].
Doğrunun Eğimi (m – Bir doğrunun eğikliği): m = (y₂–y₁)/(x₂–x₁) (x₁≠x₂). Yatay doğru m=0, dikey doğrunun eğimi tanımsızdır.
Doğru Denklemleri (Farklı formlarda yazma):
– Eğim-kesim noktası formu (y = mx + n): n, y eksenini kestiği nokta.
– İki noktası bilinen doğru denklemi: (y–y₁)/(x–x₁) = (y₂–y₁)/(x₂–x₁).
– Bir noktası ve eğimi bilinen doğru: y – y₁ = m(x – x₁).
– Genel form (ax + by + c = 0).
Paralel Doğrular (Eğimler eşit): m₁ = m₂.
Dik Doğrular (Eğimler çarpımı –1): m₁·m₂ = –1.
Noktanın Doğruya Uzaklığı (A(x₀,y₀) noktasının ax+by+c=0 doğrusuna uzaklığı): d = |ax₀+by₀+c| / √(a²+b²).
İki Paralel Doğru Arası Uzaklık (ax+by+c₁=0 ve ax+by+c₂=0): d = |c₂–c₁| / √(a²+b²).
⭕ ÇEMBER VE DAİRE (Çember Denklemi, Teğet, Normal, Alan, Çevre, Daire Dilimi):
Çember Denklemi (Merkez (a,b), yarıçap r): (x – a)² + (y – b)² = r².
– Merkezi orijinde (0,0) ise: x² + y² = r².
Çemberin Teğet ve Normal Denklemleri (P(x₀,y₀) noktasında):
– Teğet: (x₀ – a)(x – a) + (y₀ – b)(y – b) = r².
– Normal: Teğete dik olan doğru (merkezden geçer).
Dairenin Alanı ve Çevresi: Çevre = 2πr, Alan = πr².
Daire Diliminin Alanı (Sektör – θ radyan cinsinden merkez açı): A = (θ/2)·r² = (θ/360)·πr² (θ derece ise).
Daire Parçası Alanı (Segment): Sektör alanı – üçgen alanı.
🔺 KONİKLER (Parabol, Elips, Hiperbol – Odak, Doğrultman, Eksantriklik):
Parabol (Tanım: Odak noktasına ve doğrultmana eşit uzaklıktaki noktalar kümesi):
– y² = 2px (sağa açılan – odak (p/2,0), doğrultman x = –p/2).
– y² = –2px (sola açılan).
– x² = 2py (yukarı açılan), x² = –2py (aşağı açılan).
– Eksantriklik e = 1 (parabol için).
Elips (Tanım: İki odağa uzaklıkları toplamı sabit 2a olan noktalar kümesi):
– x²/a² + y²/b² = 1 (a > b, yatay elips). Odaklar (–c,0) ve (c,0), c² = a² – b².
– Dikey elips: x²/b² + y²/a² = 1.
– Eksantriklik e = c/a (<1).
Hiperbol (Tanım: İki odağa uzaklıkları farkı sabit 2a olan noktalar kümesi):
– x²/a² – y²/b² = 1 (yatay hiperbol). Odaklar (–c,0) ve (c,0), c² = a² + b².
– Dikey hiperbol: y²/a² – x²/b² = 1.
– Eksantriklik e = c/a (>1).
Koniklerin Genel Denklemi (Ax² + Bxy + Cy² + Dx + Ey + F = 0): B=0 ve A,C işaretleri farklıysa hiperbol, aynıysa elips (A=C ise çember), A=0 veya C=0 ise parabol.
🧊 VEKTÖRLER (Vektör Tanımı, Toplama, Çıkarma, Skaler Çarpım, Vektörel Çarpım, Açı):
Vektör (Yönlü doğru parçası – 2 veya 3 boyutta): u = (u₁, u₂, u₃).
Toplama/Çıkarma (Bileşenler toplanır/çıkarılır): u ± v = (u₁ ± v₁, u₂ ± v₂, u₃ ± v₃).
Skaler Çarpım (İç Çarpım – Dot Product): u·v = u₁v₁ + u₂v₂ + u₃v₃ (sonuç skalerdir).
– u·v = |u||v|cosθ (θ: vektörler arasındaki açı).
– cosθ = (u·v) / (|u||v|).
Vektörel Çarpım (Dış Çarpım – Cross Product – Sadece 3 boyutta): u×v = (u₂v₃–u₃v₂, u₃v₁–u₁v₃, u₁v₂–u₂v₁) (sonuç vektördür, her iki vektöre diktir).
– |u×v| = |u||v|sinθ.
– Alan (paralelkenar) = |u×v|, üçgen alanı = |u×v|/2.
Birim Vektör (Boyu 1 olan vektör): û = u/|u|.
📐 ÜÇGENLER, DÖRTGENLER VE KATI CİSİMLER (Alan, Çevre, Hacim, Yüzey Alanı – Temel Geometri):
Üçgen:
– Alan = (taban × yükseklik)/2. Heron formülü: A = √[s(s–a)(s–b)(s–c)], s = (a+b+c)/2.
– Üçgen çeşitleri: Eşkenar (tüm kenar eşit, açılar 60°), ikizkenar (iki kenar eşit), dik üçgen (Pisagor a²+b²=c²).
Dörtgenler:
– Kare: Alan = a², Çevre = 4a.
– Dikdörtgen: Alan = a·b, Çevre = 2(a+b).
– Paralelkenar: Alan = taban × yükseklik.
– Eşkenar Dörtgen: Alan = (e·f)/2 (e,f köşegenler).
– Yamuk: Alan = (alt taban + üst taban)/2 × yükseklik.
Katı Cisimler (Hacim ve Yüzey Alanı Formülleri):
– Küre: V = (4/3)πr³, Yüzey Alanı = 4πr².
– Silindir: V = πr²h, Yanal Alan = 2πrh, Toplam Alan = 2πr(r+h).
– Koni: V = (1/3)πr²h, Yanal Alan = πra (a = √(r²+h²) ana doğru).
– Dikdörtgenler Prizması: V = a·b·c, Yüzey Alanı = 2(ab+ac+bc).
– Küp: V = a³, Yüzey Alanı = 6a².
– Piramit: V = (1/3)·Taban Alanı·yükseklik.
💡 ÖĞRETMEN TAKTİĞİ (Sınav Stratejisi – Geometri %20 için):
– Analitik geometri: İki nokta arası uzaklık √[(x₂–x₁)²+(y₂–y₁)²]. Eğim m = (y₂–y₁)/(x₂–x₁). Paralel (m₁=m₂), dik (m₁·m₂=–1).
– Çember: (x–a)²+(y–b)²=r². Teğet denklemi: (x₀–a)(x–a)+(y₀–b)(y–b)=r².
– Konikler: Parabol (e=1), elips (e<1), hiperbol (e>1). Elips: c²=a²–b², Hiperbol: c²=a²+b².
– Vektörler: u·v = |u||v|cosθ (skaler). u×v (vektörel – alan).
– Alan – Hacim: Üçgen (taban·yükseklik/2), daire (πr²), küre (4πr³/3), silindir (πr²h).
– ÖSYM sorularında en çok: İki nokta arası uzaklık, doğru denklemi (paralel/dik), çember denklemi, vektörlerde skaler çarpım (açı), üçgen alanı (determinant yöntemi), katı cisim hacmi.
💪 MOTİVASYON – Geometri, Matematiğin Görsel Yüzü!
Geometri, ÖABT Matematik’te %20 ağırlıkla yaklaşık 10 soru demek. Analitik geometri (doğru, çember, konikler), vektörler ve klasik geometri (üçgen, dörtgen, katı cisimler) alt başlıklarını kapsar. Şekil çizerek çalışmak ve formülleri ezberlemek başarıyı getirir.
📊 İstatistik (Son 5 Yıl – ÖABT Matematik): Analitik geometri (doğru, çember) %35, Vektörler (skaler çarpım, açı) %25, Alan ve hacim (üçgen, dörtgen, katı cisim) %25, Konikler (parabol, elips, hiperbol) %15.
🎯 GÜNLÜK TAKTİKLER (Geometri için Haftalık Plan):
– Pazartesi (Analitik Geometri – Uzaklık, Eğim, Doğru Denklemi): İki nokta arası uzaklık formülü. Eğim (m = Δy/Δx). Doğru denklemi (y=mx+n, iki nokta, eğim-bir nokta). 10 analitik sorusu.
– Salı (Paralellik – Diklik – Noktanın Doğruya Uzaklığı): Paralel (m₁=m₂), dik (m₁·m₂=–1). Noktanın doğruya uzaklığı (|ax₀+by₀+c|/√(a²+b²)). İki paralel doğru arası uzaklık. 10 doğru sorusu.
– Çarşamba (Çember ve Daire – Konikler): Çember denklemi (x–a)²+(y–b)²=r². Teğet ve normal. Parabol (y²=2px), elips (x²/a²+y²/b²=1), hiperbol (x²/a²–y²/b²=1). Odak, doğrultman, eksantriklik (e). 10 konik sorusu.
– Perşembe (Vektörler – Toplama, Skaler Çarpım, Açı): Vektör toplama/çıkarma. Skaler çarpım (u·v = |u||v|cosθ). Açı bulma (cosθ = (u·v)/(|u||v|)). Birim vektör. 10 vektör sorusu.
– Cuma (Alan – Hacim – Üçgen, Dörtgen, Katı Cisimler): Üçgen alanı (taban×yükseklik/2, Heron, determinant). Dörtgen alanları (kare, dikdörtgen, paralelkenar, yamuk). Katı cisim hacimleri (küre, silindir, koni, prizma). 10 alan/hacim sorusu.
– Cumartesi (Deneme): 15 karışık geometri sorusu (tüm alt konular). Süre tut (30 dk).
– Pazar (Eksikler): Yanlış yaptığınız soruların konularını tekrar edin, formülleri yazın.
– Formül Kartları: |AB| = √[(x₂–x₁)²+(y₂–y₁)²], m = (y₂–y₁)/(x₂–x₁), (x–a)²+(y–b)²=r², u·v = |u||v|cosθ, cosθ = (u·v)/(|u||v|), Alan(üçgen) = ½|x₁(y₂–y₃)+x₂(y₃–y₁)+x₃(y₁–y₂)|, V_küre = 4πr³/3, V_silindir = πr²h.
– ÖSYM tuzağı (Geometride en çok yapılan hatalar): “İki nokta arası uzaklık formülünde farkların karesi alınmaz” (YANLIŞ – √[(x₂–x₁)²+(y₂–y₁)²]). “Dikey doğrunun eğimi sıfırdır” (YANLIŞ – tanımsız). “Çember denkleminde (x–a)²+(y–b)²=r², r yarıçaptır” (DOĞRU). “Vektörel çarpım (u×v) skaler sonuç verir” (YANLIŞ – vektör). “Elipste c² = a²+b²” (YANLIŞ – hiperbolde böyle). Bu tuzaklara dikkat!
📌 UNUTMAYIN: Geometri sorularını çözerken şekil çizmek çok önemlidir. Verilen bilgileri şekil üzerinde işaretleyin. Analitik geometride doğru denklemlerini doğru kurun, eğimi doğru hesaplayın. Vektörlerde skaler çarpım (·) ve vektörel çarpım (×) arasındaki farkı bilin (skaler vs vektör). Alan ve hacim formüllerini ezberleyin.
🔍 Kolay Soru 1
(2,3) ve (5,7) noktaları arasındaki uzaklık kaçtır?
🔓 Kapsamlı Çözümü Göster
📖 Açıklama: A(2,3) ve B(5,7) arasındaki uzaklık: |AB| = √[(x₂–x₁)² + (y₂–y₁)²] = √[(5-2)² + (7-3)²] = √[3² + 4²] = √[9 + 16] = √25 = 5. Bu bir 3-4-5 üçgenidir.
💡 Sınav İpucu: İki nokta arası uzaklık = √[(Δx)² + (Δy)²]. Δx ve Δy farkları alınır, kareleri toplanır, karekök alınır.
🔍 Kolay Soru 2
Merkezi (1,2) ve yarıçapı 3 olan çemberin denklemi nedir?
🔓 Kapsamlı Çözümü Göster
📖 Açıklama: Çember denklemi: (x – a)² + (y – b)² = r². Merkez (a,b) = (1,2), yarıçap r = 3. r² = 9. Denklem: (x – 1)² + (y – 2)² = 9.
💡 Sınav İpucu: Merkez (a,b), yarıçap r: (x–a)² + (y–b)² = r². Merkez orijinde (0,0) ise x² + y² = r².
🔍 Kolay Soru 3
u=(2,3) ve v=(4,1) vektörlerinin skaler çarpımı kaçtır?
🔓 Kapsamlı Çözümü Göster
📖 Açıklama: İki boyutta skaler çarpım (iç çarpım): u·v = u₁v₁ + u₂v₂. u=(2,3), v=(4,1) → u·v = 2·4 + 3·1 = 8 + 3 = 11. Skaler çarpım bir sayıdır (skaler). Geometrik olarak u·v = |u||v|cosθ.
💡 Sınav İpucu: Skaler çarpım (·) sonucu skalerdir. Vektörel çarpım (×) sonucu vektördür. u·v = u₁v₁+u₂v₂+u₃v₃.
🔍 Kolay Soru 4
Yarıçapı 5 cm olan bir kürenin hacmi kaç cm³’tür? (π=3)
🔓 Kapsamlı Çözümü Göster
📖 Açıklama: Kürenin hacmi: V = (4/3)πr³. r = 5 cm, π = 3 (verilmiş). V = (4/3)·3·5³ = (4/3)·3·125 = 4·125 = 500 cm³. Kürenin yüzey alanı: A = 4πr² = 4·3·25 = 300 cm².
💡 Sınav İpucu: Küre (V = 4πr³/3), silindir (V = πr²h), koni (V = πr²h/3), prizma (V = taban alanı × yükseklik). Alan formüllerini de ezberleyin.
🔍 Kolay Soru 5
y = 2x + 1 doğrusunun eğimi kaçtır?
🔓 Kapsamlı Çözümü Göster
📖 Açıklama: y = mx + n formunda (eğim-kesim noktası), m eğimdir. y = 2x + 1 → m = 2. Eğim, doğrunun x ekseni ile yaptığı pozitif yönlü açının tanjantıdır. Ayrıca iki nokta kullanarak da hesaplanabilir: (0,1) ve (1,3) için m = (3–1)/(1–0) = 2.
💡 Sınav İpucu: y = mx + n (m eğim, n y eksenini kestiği nokta). Paralel doğruların eğimi eşit (m₁=m₂), dik doğruların eğim çarpımı –1 (m₁·m₂=–1).
🔥 Zor Soru 1 – Üçgen Alanı (Köşe Koordinatlarıyla – Determinant Yöntemi)
Köşe noktaları A(1,2), B(4,6), C(7,2) olan üçgenin alanı kaçtır?
🔓 ULTRA KAPSAMLI ÇÖZÜM
📖 Açıklama: Köşe koordinatları bilinen üçgenin alanı determinant yöntemi ile hesaplanır: Alan = ½ |x₁(y₂–y₃) + x₂(y₃–y₁) + x₃(y₁–y₂)|. A(1,2), B(4,6), C(7,2) için: = ½ |1·(6–2) + 4·(2–2) + 7·(2–6)| = ½ |1·4 + 4·0 + 7·(–4)| = ½ |4 + 0 – 28| = ½ |–24| = ½·24 = 12. Alternatif: Bu üçgenin tabanı AC (yatay, 7–1=6 birim), yüksekliği B’nin y koordinatı farkı (6–2=4) → Alan = (6·4)/2 = 12.
💡 Sınav İpucu: Üçgen alanı = ½·|det([x₁,y₁,1; x₂,y₂,1; x₃,y₃,1])|. Determinant yöntemi her zaman kullanılabilir.
🔥 Zor Soru 2 – Doğru Denklemi (Paralellik – Bir Noktadan Geçen)
(1,2) noktasından geçen ve y=3x-5 doğrusuna paralel olan doğrunun denklemi nedir?
🔓 ULTRA KAPSAMLI ÇÖZÜM
📖 Açıklama: Verilen doğru y = 3x – 5 (eğim m = 3). Paralel doğruların eğimleri eşittir (m₁ = m₂). İstenen doğrunun eğimi m = 3. (1,2) noktasından geçen doğru: y – y₁ = m(x – x₁) → y – 2 = 3(x – 1) → y – 2 = 3x – 3 → y = 3x – 1. Dik doğru olsaydı eğimler çarpımı –1 olurdu (m₁·m₂ = –1).
💡 Sınav İpucu: Paralel (m₁ = m₂), dik (m₁·m₂ = –1). Doğru denklemi: y – y₁ = m(x – x₁).
🔥 Zor Soru 3 – Vektörlerde Skaler Çarpım ve Açı
İki vektör arasındaki açı 60°, |u|=2, |v|=3 ise u·v kaçtır?
🔓 ULTRA KAPSAMLI ÇÖZÜM
📖 Açıklama: Skaler çarpım (iç çarpım): u·v = |u||v|cosθ. |u|=2, |v|=3, θ=60°, cos60° = 1/2. u·v = 2·3·(1/2) = 6·1/2 = 3. Açıyı bulmak için cosθ = (u·v)/(|u||v|). Skaler çarpım sıfırsa (u·v=0) vektörler diktir (θ=90°).
💡 Sınav İpucu: u·v = |u||v|cosθ. Dik vektörlerde u·v = 0. Birim vektörlerde |u|=|v|=1 → u·v = cosθ.
📊 Uygulamalı Matematik %20
📖 ÖĞRETMEN NOTU – Uygulamalı Matematik (EKSİKSİZ)
📊 İSTATİSTİK VE OLASILIK (Betimsel İstatistik – Merkezi Eğilim, Yayılım, Olasılık Teorisi):
Betimsel İstatistik (Verileri Özetleme – Merkezi Eğilim ve Yayılım Ölçüleri):
– Aritmetik Ortalama (x̄) = (Verilerin toplamı) / (Veri sayısı).
– Medyan (Ortanca – Sıralanmış verinin ortası): Tek sayıda terim varsa ortadaki, çift sayıda varsa ortadaki iki sayının ortalaması.
– Mod (Tepe değer – En sık tekrar eden değer). Birden fazla mod olabilir veya mod olmayabilir.
– Varyans (σ²) = Σ(xᵢ – x̄)² / N (popülasyon) veya / (n–1) (örneklem).
– Standart Sapma (σ) = √Varyans (verilerin ortalamadan ne kadar saptığının ölçüsü).
Olasılık Teorisi (Olasılık Tanımı, Koşullu Olasılık, Bağımlı/Bağımsız Olaylar, Bayes Teoremi):
– Klasik olasılık: P(A) = (İstenen durum sayısı) / (Tüm olası durum sayısı). 0 ≤ P(A) ≤ 1.
– Ayrık olaylar (kesişimleri boş): P(A∪B) = P(A) + P(B).
– Ayrık olmayan olaylar: P(A∪B) = P(A) + P(B) – P(A∩B).
– Bağımsız olaylar: P(A∩B) = P(A)·P(B).
– Bağımlı olaylar: P(A∩B) = P(A)·P(B|A).
– Koşullu Olasılık: P(A|B) = P(A∩B) / P(B), P(B)≠0.
– Bayes Teoremi: P(A|B) = P(B|A)·P(A) / P(B).
Rastgele Değişkenler (Kesikli ve Sürekli – Beklenen Değer, Binom Dağılımı, Normal Dağılım):
– Beklenen değer (ortalama): E(X) = Σ x·P(X=x).
– Binom Dağılımı (n denemede k başarı): P(X=k) = C(n,k)·pᵏ·(1–p)ⁿ⁻ᵏ. E(X)=np, Var(X)=np(1–p).
– Normal Dağılım (Çan eğrisi – N(μ,σ²)): 68-95-99,7 kuralı (μ±σ içinde %68, μ±2σ içinde %95, μ±3σ içinde %99,7). Standart normal dönüşüm: Z = (X–μ)/σ.
🧮 KOMBİNATORİK (Sayma Yöntemleri – Permütasyon, Kombinasyon, Binom Teoremi):
– Permütasyon (Sıralama – n nesnenin r’li sıralanışı): P(n,r) = n!/(n–r)!.
– Kombinasyon (Seçme – sıra önemsiz): C(n,r) = n!/(r!(n–r)!).
– Tekrarlı Permütasyon (n nesne, n₁ aynı, n₂ aynı,…): n!/(n₁!·n₂!·…).
– Dairesel Permütasyon (n nesnenin dairesel sıralanışı): (n–1)!.
– Binom Teoremi: (a+b)ⁿ = Σ C(n,k)·aⁿ⁻ᵏ·bᵏ.
💰 GÜNLÜK HAYAT PROBLEMLERİ (Kar-Zarar, Faiz, Hız, İşçi-Havuz, Yaş, Karışım):
– Kar-Zarar: Kâr = Satış – Maliyet, Kâr % = (Kâr/Maliyet)×100. Zarar % = (Zarar/Maliyet)×100.
– Faiz (Basit Faiz): F = A·n·t/100 (A: anapara, n: faiz oranı, t: süre yıl). Bileşik faiz: A(1+n/100)^t – A.
– Hız Problemleri: Ortalama hız = Toplam yol / Toplam zaman. Karşılaşma (v₁+v₂), yetişme (|v₁–v₂|).
– İşçi-Havuz Problemleri: Bir işçi işi a günde bitiriyorsa, günde 1/a iş yapar. Birlikte: 1/a+1/b+… = 1/t.
– Yaş Problemleri: x yıl sonra yaşlar +x, x yıl önce –x. Yaş farkı sabittir.
– Karışım Problemleri: Toplam madde = Σ(bileşen miktarı × yüzdesi). Ortalama fiyat = toplam maliyet / toplam miktar.
📈 VERİ ANALİZİ VE GRAFİK YORUMLAMA (Tablo, Grafik, Histogram, Eğilim Belirleme):
– Sütun Grafiği (çubuk): Kategorik verileri karşılaştırma.
– Daire Grafiği (pasta): Bütünün parçaları (açı = (parça/bütün)×360°).
– Çizgi Grafiği: Zaman içindeki değişim (trend).
– Histogram: Sürekli verilerin sınıflandırılmış dağılımı.
– Frekans Tablosu: Veri değerlerinin frekansları.
🧠 MANTIKSAL AKIL YÜRÜTME (Sayısal Mantık, Sıralama, Eşleştirme, Yeterlilik):
– Sayısal mantık: Sayı dizileri (aritmetik, geometrik, Fibonacci), işlem yeteneği.
– Sıralama: Kişilerin yaş, boy, sınav notu sıralaması (koşullar).
– Eşleştirme: Kişi-meslek, şehir-özellik eşleştirme.
– Yeterlilik soruları (I, II, III): Verilen bilgilerin tek başına veya birlikte yeterli olup olmadığını belirleme.
💡 ÖĞRETMEN TAKTİĞİ (Sınav Stratejisi – Uygulamalı Matematik %20 için):
– İstatistik: Ortalama (toplam/terim sayısı), medyan (sıralı veri ortası), mod (en çok tekrar). Standart sapma küçükse veriler tutarlı.
– Olasılık: İstenen/tüm durum. Bağımsız olay (çarpılır), ayrık olay (toplanır). Koşullu olasılık P(A|B)=P(A∩B)/P(B).
– Kombinatorik: Permütasyon (sıralama – n!/(n–r)!), kombinasyon (seçme – n!/(r!(n–r)!). Dairesel (n–1)!.
– Günlük hayat: Kâr % = (Satış–Maliyet)/Maliyet×100. Ortalama hız = Toplam yol/Toplam zaman. İşçi: 1/a+1/b=1/t.
– Grafik: Daire grafiğinde açı = (değer/toplam)×360°. Sütun grafiğinde sütun yüksekliği değeri gösterir.
– Mantık: Tablo, sıralama, eşleştirme sorularında koşulları dikkatlice okuyun.
– ÖSYM sorularında en çok: Olasılık (para, zar), kombinasyon (seçme), ortalama-medyan-mod, kâr-zarar, işçi-havuz, hız, yaş problemleri, mantıksal sıralama.
💪 MOTİVASYON – Uygulamalı Matematik, Matematiğin Günlük Hayattaki Yansıması!
Uygulamalı Matematik, ÖABT Matematik’te %20 ağırlıkla yaklaşık 10 soru demek. İstatistik, olasılık, kombinatorik, günlük hayat problemleri (kâr-zarar, faiz, hız, işçi, havuz, yaş, karışım), veri analizi ve mantıksal akıl yürütme alt başlıklarını kapsar. Bu konu, matematiğin gerçek hayattaki uygulamalarını gösterdiği için öğrenmesi keyiflidir.
📊 İstatistik (Son 5 Yıl – ÖABT Matematik): Olasılık (basit olay, koşullu) %25, Kombinatorik (permütasyon, kombinasyon) %25, Günlük hayat problemleri (kâr-zarar, hız, işçi) %30, İstatistik (ortalama, medyan, standart sapma) %10, Mantıksal akıl yürütme %10.
🎯 GÜNLÜK TAKTİKLER (Uygulamalı Matematik için Haftalık Plan):
– Pazartesi (Olasılık – Basit Olay, Koşullu, Bağımsız Olay): P(A) = istenen/tüm. Bağımsız (çarpılır), ayrık (toplanır). Koşullu P(A|B)=P(A∩B)/P(B). Ağaç diyagramı. 10 olasılık sorusu.
– Salı (Kombinatorik – Permütasyon, Kombinasyon, Dairesel, Tekrarlı): Permütasyon (sıralama – P(n,r)=n!/(n–r)!). Kombinasyon (seçme – C(n,r)=n!/(r!(n–r)!). Dairesel (n–1)!. Tekrarlı: n!/(n₁!·n₂!·…). 10 kombinatorik sorusu.
– Çarşamba (İstatistik – Ortalama, Medyan, Mod, Varyans, Standart Sapma): Ortalama = Σx/n, medyan (sıralı veri ortası), mod (en çok tekrar). Varyans, standart sapma (veri dağılımı). 10 istatistik sorusu.
– Perşembe (Günlük Hayat Problemleri – Kâr-Zarar, Faiz, Hız, İşçi-Havuz): Kâr % = (Satış–Maliyet)/Maliyet×100. Basit faiz = A·n·t/100. Ortalama hız = Toplam yol/Toplam zaman. İşçi: 1/a+1/b=1/t. 10 problem sorusu.
– Cuma (Yaş, Karışım – Veri Analizi – Mantıksal Akıl Yürütme): Yaş (x yıl sonra/önce). Karışım (toplam madde). Tablo, grafik (sütun, daire, çizgi) yorumlama. Sıralama, eşleştirme, yeterlilik. 10 problem/grafik/mantık sorusu.
– Cumartesi (Deneme): 15 karışık uygulamalı matematik sorusu (tüm alt konular). Süre tut (30 dk).
– Pazar (Eksikler): Yanlış yaptığınız soruların konularını tekrar edin, formülleri yazın.
– Formül Kartları: P(A) = istenen/tüm, P(A∪B)=P(A)+P(B)–P(A∩B), P(A|B)=P(A∩B)/P(B), P(n,r)=n!/(n–r)!, C(n,r)=n!/(r!(n–r)!), (n–1)!, Ortalama = Σx/n, Kâr % = (Satış–Maliyet)/Maliyet×100, Ortalama hız = Toplam yol/Toplam zaman, İşçi: 1/a+1/b=1/t.
– ÖSYM tuzağı (Uygulamalı Matematikte en çok yapılan hatalar): “Olasılık 1’den büyük olabilir” (YANLIŞ – 0-1 arası). “Permütasyonda sıra önemsizdir” (YANLIŞ – kombinasyonda sıra önemsiz). “Medyan = ortalama” (YANLIŞ – farklı). “Ortalama hız = (v₁+v₂)/2” (YANLIŞ – sadece süreler eşitse geçerli). “İşçi problemlerinde birlikte çalışma süresi = a+b” (YANLIŞ – 1/(1/a+1/b)). Bu tuzaklara dikkat!
📌 UNUTMAYIN: Uygulamalı matematik sorularını çözerken problemi dikkatlice okuyun, verilenleri ve isteneni belirleyin. Olasılıkta tüm durum sayısını doğru hesaplayın. Kombinatorikte permütasyon (sıralama) ve kombinasyon (seçme) arasındaki farkı bilin. Grafik sorularında eksenleri ve birimleri doğru okuyun.
🔍 Kolay Soru 1
5 farklı kitap bir rafa kaç farklı şekilde dizilebilir?
🔓 Kapsamlı Çözümü Göster
📖 Açıklama: 5 farklı kitap (hepsi farklı) bir rafa sıralanacak (permütasyon). Permütasyon formülü: n! = n·(n–1)·…·1. 5! = 5·4·3·2·1 = 120. Alternatif: İlk sıraya 5 kitap, ikinciye 4, üçüncüye 3, dördüncüye 2, beşinciye 1 kitap → 5·4·3·2·1 = 120.
💡 Sınav İpucu: Permütasyon (sıralama – n farklı nesnenin sıralanması) = n! (faktöriyel). Kombinasyon (seçme – sıra önemsiz).
🔍 Kolay Soru 2
Bir madeni para 2 kez atılıyor. En az bir tura gelme olasılığı nedir?
🔓 Kapsamlı Çözümü Göster
📖 Açıklama: 2 para atışında tüm durumlar: TT, TY, YT, YY (4 durum). Hiç tura gelmeme (YY) = 1 durum. P(hiç tura yok) = 1/4. En az bir tura = 1 – 1/4 = 3/4. Alternatif: Doğrudan sayma: TT, TY, YT (3 durum) → 3/4.
💡 Sınav İpucu: “En az bir” sorularında ters olayı (hiç) kullanmak genellikle daha kolaydır. P(en az bir) = 1 – P(hiç).
🔍 Kolay Soru 3
Yıllık %20 basit faizle 5000 TL 3 yılda kaç TL faiz getirir?
🔓 Kapsamlı Çözümü Göster
📖 Açıklama: Basit faiz formülü: Faiz = Anapara × Faiz oranı × Süre (yıl). F = A·n·t/100. A=5000 TL, n=%20, t=3 yıl. F = 5000·20·3/100 = 5000·60/100 = 5000·0,6 = 3000 TL. Toplam geri ödeme = 5000 + 3000 = 8000 TL.
💡 Sınav İpucu: Basit faiz (her yıl aynı miktar), bileşik faiz (her yıl artan). Bileşik faiz: A(1+n/100)^t – A.
🔍 Kolay Soru 4
2, 4, 6, 8, 10 sayılarının standart sapması kaçtır?
🔓 Kapsamlı Çözümü Göster
📖 Açıklama: Ortalama x̄ = (2+4+6+8+10)/5 = 30/5 = 6. Varyans (σ²) = Σ(xᵢ – x̄)² / N = [(2–6)²+(4–6)²+(6–6)²+(8–6)²+(10–6)²]/5 = [16+4+0+4+16]/5 = 40/5 = 8. Standart sapma σ = √varyans = √8 ≈ 2,83.
💡 Sınav İpucu: Standart sapma küçükse veriler ortalamaya yakın (tutarlı), büyükse dağınık. Standart sapma sıfırsa tüm veriler eşit.
🔍 Kolay Soru 5
Bir işi 5 işçi 12 günde bitiriyor. 10 işçi kaç günde bitirir?
🔓 Kapsamlı Çözümü Göster
📖 Açıklama: İşçi sayısı ile işin bitme süresi ters orantılıdır (işçi sayısı artarsa süre azalır). 5 işçi × 12 gün = 60 işçi·gün (işin miktarı sabit). 10 işçi × x gün = 60 → x = 60/10 = 6 gün.
💡 Sınav İpucu: Ters orantı: İşçi sayısı × süre = sabit (iş miktarı). Aynı iş için işçi sayısı arttıkça süre azalır.
🔥 Zor Soru 1 – Kombinasyon (Komite Seçimi)
10 kişilik bir gruptan 3 kişilik bir komite kaç farklı şekilde seçilebilir?
🔓 ULTRA KAPSAMLI ÇÖZÜM
📖 Açıklama: 10 kişi arasından 3 kişi seçilecek (sıra önemsiz – komite üyeleri sırasız). Kombinasyon formülü: C(10,3) = 10!/(3!·(10–3)!) = 10!/(3!·7!) = (10·9·8·7!)/(3·2·1·7!) = (10·9·8)/(3·2·1) = 720/6 = 120. Permütasyonda (sıralı) olsaydı P(10,3)=10·9·8=720 olurdu.
💡 Sınav İpucu: Kombinasyon (C – seçme, sıra önemsiz), permütasyon (P – sıralama, sıra önemli). C(n,r) = n!/(r!(n–r)!).
🔥 Zor Soru 2 – Kâr-Zarar (Yüzde) – Ardışık İşlemler
Bir ürünün maliyeti 200 TL’dir. %30 karla satılırsa satış fiyatı kaç TL olur? Bu satış fiyatı üzerinden %20 indirim yapılırsa yeni fiyat kaç TL olur?
🔓 ULTRA KAPSAMLI ÇÖZÜM
📖 Açıklama: %30 karla satış fiyatı = Maliyet × (100 + kâr%)/100 = 200 × (130/100) = 200 × 1,3 = 260 TL. Bu fiyat üzerinden %20 indirim: İndirimli fiyat = Etiket × (100 – indirim%)/100 = 260 × (80/100) = 260 × 0,8 = 208 TL. Yani önce %30 kâr eklenmiş, sonra %20 indirim yapılmış. Dikkat: İndirim kârlı fiyat üzerinden yapıldığı için net değişim %4 kâra denk gelir (260×0,8=208, maliyet 200, kâr 8 TL → %4 kâr).
💡 Sınav İpucu: Kârlı satış: Etiket = Maliyet × (100 + kâr%)/100. İndirimli satış: İndirimli = Etiket × (100 – indirim%)/100. İşlem sırasına dikkat!
🔥 Zor Soru 3 – Yaş Problemleri (Doğrusal Denklem)
Ali’nin yaşı Veli’nin yaşının 2 katıdır. 5 yıl sonra yaşları toplamı 40 olacağına göre Ali’nin bugünkü yaşı kaçtır?
🔓 ULTRA KAPSAMLI ÇÖZÜM
📖 Açıklama: Veli’nin bugünkü yaşı = x olsun. Ali = 2x. 5 yıl sonra: Ali = 2x+5, Veli = x+5. Yaşlar toplamı: (2x+5) + (x+5) = 3x + 10 = 40 → 3x = 30 → x = 10. Ali = 2x = 20. Kontrol: Bugün Ali 20, Veli 10. 5 yıl sonra Ali 25, Veli 15, toplam 40 (doğru).
💡 Sınav İpucu: Yaş problemlerinde yaş farkı sabittir (Ali – Veli = 10). x yıl sonra her ikisinin yaşı x artar. Toplam yaş artışı = 2x.
🎯 AGS-ÖABT Matematik’te Tam Başarı İçin Doğru Destek
Uzman eğitmenlerle Analiz, Cebir, Geometri ve Uygulamalı Matematik – birebir özel ders ve AGS+ÖABT kursları.
📞 0535 778 95 96 | ✉️ info@xyzakademi.com.tr